मुंबई : महाराष्ट्रातील 265 तालुक्यांमध्ये दुष्काळी परिस्थिती जाहीर झाल्यानंतर आता शासनाने प्रत्यक्ष नुकसानीचे सर्वेक्षण आणि पंचनामे करण्याच्या प्रक्रियेला वेग दिला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी संबंधित जिल्हाधिकाऱ्यांना दुष्काळग्रस्त भागांमध्ये तातडीने पंचनामे सुरू करण्याचे आदेश दिले आहेत.
पावसातील तूट आणि पावसाच्या खंडामुळे खरीप हंगामातील पिकांवर परिणाम झालेल्या भागांची प्रत्यक्ष पाहणी करून नुकसानीचा अहवाल तयार केला जाणार आहे. यासाठी महसूल, कृषी आणि संबंधित विभागांनी समन्वयाने काम करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
265 तालुक्यांमध्ये तातडीने सर्वेक्षण
राज्यातील 358 तालुक्यांपैकी 265 तालुक्यांमध्ये दुष्काळाचा ‘Trigger-1’ लागू करण्यात आला आहे. या पार्श्वभूमीवर संबंधित तालुक्यांमध्ये पिकांची स्थिती आणि नुकसानीचे सर्वेक्षण करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
मुख्यमंत्र्यांनी दुष्काळग्रस्त भागातील शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी या कामाला प्राधान्य देण्याचे निर्देश प्रशासनाला दिले आहेत.
पंचनाम्यावेळी फोटो आणि GPS लोकेशन घेणार
या पंचनाम्याची प्रक्रिया अधिक अचूक आणि पारदर्शक करण्यासाठी सर्वेक्षणादरम्यान पिकांची स्थिती दर्शवणारी छायाचित्रे आणि GPS coordinates संकलित केले जाणार आहेत.
या माहितीच्या आधारे संबंधित क्षेत्रातील पिकांची प्रत्यक्ष परिस्थिती दर्शवणारा अहवाल तयार केला जाईल आणि तो कृषी आयुक्तांच्या माध्यमातून शासनाकडे सादर केला जाणार आहे.
महसूल आणि कृषी विभागाने समन्वयाने काम करावे
दुष्काळी परिस्थिती जाहीर झालेल्या तालुक्यांमध्ये महसूल विभाग, कृषी विभाग तसेच इतर संबंधित यंत्रणांनी एकत्रितपणे काम करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
शेतकऱ्यांच्या अडचणी समजून घेऊन प्रत्यक्ष क्षेत्रावर जाऊन परिस्थितीची पाहणी करण्यावर भर देण्यात आला आहे.
पंचनाम्यानंतर पुढील मदतीचा मार्ग
पंचनाम्यांमधून पिकांचे प्रत्यक्ष नुकसान किती झाले आहे, याची माहिती शासनाला मिळणार आहे. त्यानंतर शासनाच्या नियमांनुसार पुढील मदत आणि उपाययोजनांची अंमलबजावणी केली जाईल.
दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांसाठी शासनाने यापूर्वीच विविध सवलती आणि उपाययोजना लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामध्ये जमीन महसुलात सूट, पीक कर्जाचे पुनर्गठन, शेतीशी संबंधित कर्जाच्या वसुलीस स्थगिती, कृषी पंपाच्या वीजबिलात सवलत, परीक्षा शुल्काबाबत सवलत, रोजगार हमीची कामे वाढवणे, पाणीपुरवठा आणि चाऱ्याची व्यवस्था यांसारख्या उपाययोजनांचा समावेश आहे.
शेतकऱ्यांसाठी पंचनामा का महत्त्वाचा?
पिकांचे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी पंचनामा ही महत्त्वाची प्रक्रिया आहे. प्रशासनाकडून प्रत्यक्ष पाहणी आणि उपलब्ध नोंदींच्या आधारे नुकसानीची माहिती संकलित केली जाणार आहे.
त्यामुळे शेतकऱ्यांनी आपल्या शेतातील पिकांची सद्यस्थिती, नुकसान आणि संबंधित कागदपत्रांबाबत स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांकडे लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
पुढील काही दिवसांत काय होणार?
दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये आता पुढील प्रक्रिया महत्त्वाची ठरणार आहे:
- दुष्काळग्रस्त क्षेत्रांचे सर्वेक्षण
- पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे
- पिकांची छायाचित्रे आणि GPS माहिती संकलित करणे
- नुकसानीचा अहवाल तयार करणे
- अहवाल शासनाकडे सादर करणे
- पात्रतेनुसार पुढील मदत व सवलतींची अंमलबजावणी
शेतकऱ्यांनी काय लक्षात ठेवावे?
आपला तालुका दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांच्या यादीत आहे की नाही, तसेच पंचनाम्याची स्थानिक पातळीवरील प्रक्रिया कधी सुरू होणार आहे, याबाबत तहसील कार्यालय किंवा जिल्हाधिकारी कार्यालयाच्या अधिकृत सूचनांची माहिती घ्यावी.
महत्त्वाचे : दुष्काळ जाहीर झाल्याने प्रत्येक शेतकऱ्याला आपोआप ठराविक रक्कम मिळेल असे नाही. प्रत्यक्ष मदत शासनाचे नियम, पंचनामा आणि पात्रता निकषांनुसार निश्चित होईल.
निष्कर्ष
महाराष्ट्रातील 265 तालुक्यांमध्ये दुष्काळी परिस्थिती जाहीर झाल्यानंतर आता पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे तातडीने करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. फोटो आणि GPS लोकेशनसह होणाऱ्या या सर्वेक्षणातून पिकांच्या नुकसानीची प्रत्यक्ष माहिती शासनापर्यंत पोहोचणार आहे.
आता शेतकऱ्यांचे लक्ष पंचनाम्याची प्रक्रिया किती वेगाने पूर्ण होते आणि त्यानंतर शासनाकडून प्रत्यक्ष मदत कधी मिळते, याकडे लागले आहे.