पुणे : गणेश विसर्जन मिरवणुकीतील ढोल-ताशे आणि ध्वनिवर्धकांच्या आवाजामुळे पुण्यात यंदा ध्वनिप्रदूषणाचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे. लक्ष्मी रस्त्यावरील विसर्जन मिरवणुकीत सरासरी 104.5 डेसिबल ध्वनिपातळीची नोंद झाली, जी गेल्या तीन वर्षांतील सर्वाधिक असल्याचे COEP टेक्नॉलॉजीकल युनिव्हर्सिटीच्या अहवालातून समोर आले आहे.
लक्ष्मी रस्त्यावरील 10 चौकांमध्ये मोजमाप
COEP Techच्या पथकाने लक्ष्मी रस्त्यावरील विसर्जन मिरवणुकीच्या मार्गावरील 10 प्रमुख चौकांमध्ये ध्वनीची पातळी मोजली. 25 सप्टेंबर दुपारपासून 26 सप्टेंबर सकाळपर्यंत चार तासांच्या अंतराने ही नोंद घेण्यात आली.
या मोजमापात सरासरी ध्वनिपातळी 104.5 डेसिबल इतकी होती.
होळकर चौकात सर्वाधिक आवाज
विविध चौकांमध्ये नोंदवलेल्या ध्वनिपातळीमध्ये होळकर चौकात 106.8 डेसिबल इतकी सर्वाधिक सरासरी नोंद झाली.
इतर प्रमुख ठिकाणांवरील नोंदी पुढीलप्रमाणे होत्या:
- बेलबाग चौक – 104 dB
- गणपती चौक – 103.3 dB
- लिंबराज चौक – 103.5 dB
- कुंटे चौक – 102.8 dB
- उंबऱ्या गणपती चौक – 104.1 dB
- गोखले चौक – 104.1 dB
- शेडगे चौक – 106.3 dB
- होळकर चौक – 106.8 dB
- टिळक चौक – 105.5 dB
- खंडोजीबाबा चौक – 104.2 dB
रात्री 115.4 डेसिबलपर्यंत आवाज
विसर्जन मिरवणुकीदरम्यान काही वेळा ध्वनिपातळी आणखी वाढल्याचे नोंदवण्यात आले. गोखले चौकात रात्री 8 वाजता 115.4 डेसिबल इतकी ध्वनिपातळी नोंदली गेली.
तसेच मध्यरात्रीच्या सुमारास सरासरी आवाजाची पातळी 112.6 डेसिबलपर्यंत पोहोचल्याचे COEP Techच्या नोंदीतून समोर आले आहे. पहाटे 4 वाजताही सरासरी ध्वनीपातळी 105.1 डेसिबल होती.
गेल्या वर्षांच्या तुलनेत यंदा वाढ
COEP Techच्या आकडेवारीनुसार लक्ष्मी रस्त्यावरील गणेश विसर्जन मिरवणुकीतील सरासरी ध्वनिपातळी:
| वर्ष | सरासरी ध्वनिपातळी |
|---|---|
| 2022 | 105.2 dB |
| 2023 | 101.2 dB |
| 2024 | 94.8 dB |
| 2025 | 92.6 dB |
| 2026 | 104.5 dB |
यंदाची 104.5 डेसिबलची सरासरी नोंद 2025 आणि 2024 च्या तुलनेत लक्षणीय जास्त आहे.
ध्वनीप्रदूषणाच्या नियमांवर पुन्हा चर्चा
विसर्जन मिरवणुकीपूर्वी पुणे पोलिसांनी ध्वनीपातळीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी विशेष उपाययोजना जाहीर केल्या होत्या. मिरवणुकीच्या मार्गावर विविध ठिकाणी ध्वनीपातळीचे निरीक्षण करण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. तसेच मंडळांना ध्वनिवर्धकांच्या वापराबाबत मर्यादा घालण्यात आल्या होत्या.
दरम्यान, महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या प्राथमिक निरीक्षणातही पुण्यातील अनेक भागांमध्ये निर्धारित ध्वनीमर्यादेपेक्षा जास्त आवाजाची नोंद झाल्याचे वृत्त आहे.
पुण्यातील विसर्जन मिरवणूक साडेतेहेतीस तास चालली
यंदाची पुण्यातील गणेश विसर्जन मिरवणूक तब्बल साडेतेहेतीस तास रेंगाळली, अशी माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे मिरवणुकीचा कालावधी आणि त्यादरम्यान निर्माण होणाऱ्या ध्वनीपातळीबाबतही चर्चा सुरू झाली आहे.
पुढे प्रशासनाची भूमिका काय?
ध्वनीप्रदूषणाबाबत नागरिकांच्या तक्रारी आणि विविध संस्थांच्या अहवालांच्या पार्श्वभूमीवर उत्सवांमध्ये ध्वनीमर्यादांचे पालन कसे अधिक प्रभावीपणे केले जाईल, हा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.
यापुढे गणेशोत्सव, नवरात्र आणि इतर मोठ्या सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये ध्वनीपातळीचे सातत्याने निरीक्षण आणि नियमांचे पालन यावर प्रशासनाला अधिक भर द्यावा लागण्याची शक्यता आहे.
निष्कर्ष
पुण्यातील गणेश विसर्जन मिरवणुकीतील 104.5 डेसिबलची सरासरी ध्वनिपातळी आणि काही ठिकाणी 115 डेसिबलपेक्षा जास्त झालेला आवाज यामुळे यंदाच्या विसर्जनानंतर ध्वनीप्रदूषणाचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे.
आता प्रशासनाकडून पुढील काळात ध्वनीप्रदूषणाच्या नियमांची अंमलबजावणी आणि उल्लंघन करणाऱ्यांवरील कारवाई कशी केली जाते, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.